Eerste Thee in Nederland
“Een lekker kopje thee”?
We kunnen het erover eens zijn dat een kopje thee in Nederland staat voor een moment om te ontspannen en tijd te nemen voor jezelf of je dierbaren. Nederlanders drinken overal thee, de hele dag door en het grootste deel van het jaar is een warme kop thee altijd welkom. Thee is nu een onvermijdelijk onderdeel van ons dagelijks leven, maar hier lees je hoe de essentiële drank de Nederlandse kusten bereikte.
Een van de eerste Europese vermeldingen van thee komt van de beroemde Marco Polo in 1285. Hij beschrijft hoe Koeblai Khan, keizer van Mongolië en de Yuan-dynastie, belasting hief op de winst uit de theehandel.
In 1557 vestigde Portugal een handelspost in Macau, en het nieuws over de Chinese drank "chá" verspreidde zich snel, maar er is geen bewijs dat ze monsters mee naar huis namen.
Tot het begin van de 17e eeuw bracht een schip van de Vereenigde Oostindische Compagnie de eerste groene theebladeren vanuit China naar Amsterdam. Ja, Nederland was het eerste land in Europa dat thee introduceerde.
Tot de 18e eeuw was thee alleen Nederlands. Het eerste officieel vastgelegde handelscontract voor de import van theeladingen dateert van 1606 (Osaka naar Amsterdam). Ter vergelijking: het vroegste record voor theehandel in Groot-Brittannië is 1658.
De drank werd snel modieus onder de hogere kringen van Amsterdam. Thee werd eerst verkocht in apotheken en binnen een paar jaar verspreidden theehuizen zich over alle grote steden.
De omvangrijke Nederlandse vloot van de handelscompagnieën slaagde erin een theemarktmonopolie te vestigen en marinebases en handelsposten in heel Azië op te zetten. Nederland was ook het eerste land dat porselein uit China verscheepte en ontwikkelde zijn eigen Delfts aardewerk.
De Nederlandse dominantie werd bevestigd door Karel II van Engeland, die zich fel verzette tegen thee. Hij verbood de verkoop ervan in privéhuizen, op de merkwaardige gronden van het tegengaan van opruiing en het opleggen van ultrhoge belastingen in zijn land.
Gedurende die tijd werd het theeblad-graderingssysteem geïntroduceerd, wat het proces is van het evalueren van producten op basis van kwaliteit en conditie van theebladeren. De hoogste theesoorten worden "orange pekoe" genoemd, en de laagste "dust", die voornamelijk worden bepaald door de heelheid en grootte van het blad.
Een blijvende erfenis van het Nederlandse leiderschap op de theemarkt tot op de dag van vandaag is de "orange pekoe" graad. "Orange" heeft niets te maken met kleur of sinaasappelfruit. De algemene consensus is dat het verwijst naar het Huis van Oranje-Nassau, de regerende familie van Nederland, en dat het door handelaren en telers werd gebruikt om een Royal Warrant-certificering van kwaliteit te impliceren. De beste thee, met de "orange pekoe" classificatie, was altijd gereserveerd voor de koninklijke familie.
Gedurende die tijd bloeide de theeproductie en werden veel bedrijven opgericht, zoals Douwe Egberts. Het bedrijf vindt zijn oorsprong in De Witte Os, een algemene kruidenierswinkel die Egbert Douwes in 1753 in Joure, Nederland, oprichtte.
Aan het begin van de 18e eeuw werd theedrinken een sociaal ritueel. Thee was een alledaagse drank geworden die door een groot deel van de Nederlandse bevolking werd gedronken. Het Nederlandse woord voor thee is "thee", en een uitnodiging voor vrienden, familie en buren is "kopje thee?", "a cup of tea?"